«The MacManus Diaries»®

Aγγελος Eλεφάντης, ένας Πολίτης στρατευμένος σε οράματα

Της Ολγας Σελλα

Σε όλη του τη ζωή υπερασπίστηκε και οραματίστηκε την «αδύνατη επανάσταση». Πεισμωμένα και πεισματικά. Ο στοχαστής, ο ιστορικός, ο πολιτικός, ο συγγραφέας, ο μεταφραστής Αγγελος Ελεφάντης πέθανε χθες το πρωί, έπειτα από σύντομη νοσηλεία στο Γενικό Κρατικό Αθηνών, όπου εισήχθη στις 5 Απριλίου. Μέχρι την παραμονή ήταν παρών στον δημόσιο χώρο, μετείχε στα κοινά, εξέδιδε το περιοδικό «Ο Πολίτης», έγραφε, επιμελούνταν τα κυριακάτικα «Ενθέματα» της Αυγής, συζητούσε, διαφωνούσε, έπειθε και πειθόταν. Ο Αγγελος Ελεφάντης είναι το σύμβολο μιας ανιδιοτελούς και συνεπούς στάσης ζωής και στράτευσης σε οράματα που ενέπνευσαν γενιές, καλλιέργησαν ιδέες, διαμόρφωσαν πολιτικές και πολιτισμικές συμπεριφορές. Γεννήθηκε τον Νοέμβριο του 1936 στο Νεοχώρι Ευρυτανίας. Εζησε, ακολουθώντας τη διαδρομή της αριστερής οικογένειάς του, βιώνοντας από μικρός τις σκληρότητες του Εμφυλίου, εκτοπιζόμενος από το χωριό του. Ακολούθησε τη διαδρομή της εσωτερικής εξορίας: Λαμία, Αθήνα, Μήλος, Αθήνα. Αποφοίτησε από τη Νομική Σχολή της Αθήνας, αλλά δεν άσκησε ποτέ το επάγγελμα του δικηγόρου. Το 1964 πήγε στο Παρίσι, όπου σπούδασε Ανθρωπολογία και Κοινωνιολογία στη Σορβόννη και Ιστορία στην Ecole Pratique des Hautes Etudes. Εκεί τον βρήκε η δικτατορία, εκεί έζησε τη διάσπαση του ΚΚΕ και πήρε θέση, για όλη του τη ζωή, με την πλευρά και τις ιδέες της ανανεωτικής Αριστεράς, εκεί μετείχε ενεργά στον αντιδικτατορικό αγώνα, ως κομματικό στέλεχος και ως στέλεχος των Ελλήνων φοιτητών του Παρισιού. Εκεί πρωτοστάτησε και στην έκδοση των αντιδικτατορικών περιοδικών των Ελλήνων φοιτητών της Γαλλίας, τον «Αγώνα» και την «Πορεία». Εκεί απέκτησε και το πρώτο του παιδί, τον γεωλόγο σήμερα Νικολά, απ’ τον οποίο είχε δύο εγγονές. Λίγες μέρες μετά την πτώση της δικτατορίας, ήταν από τους πρώτους που επέστρεψαν στην Ελλάδα. Μετείχε σε όλες τις ζυμώσεις και τους προβληματισμούς των ανένταχτων αριστερών μετά τη δικτατορία και το 1976 εγκαταστάθηκε στο κτίριο της οδού Κέκροπος 2, εκδίδοντας το περιοδικό «Ο Πολίτης» και «Δεκαπενθήμερος Πολίτης». Παντρεύτηκε την καθηγήτρια στο ΑΠΘ, Μαριάννα Δήτσα, και απέκτησαν μια κόρη, την Αννα.

Στο κτίριο της οδού Κέκροπος εξέδιδε το περιοδικό, διηύθυνε τις παθιασμένες συντακτικές επιτροπές, έγραφε τα βιβλία του («Η επαγγελία της αδύνατης επανάστασης» εκδ. Θεμέλιο, «ΚΚΕ και αστισμός στον Μεσοπόλεμο» εκδ. Ολκός, επανέκδοση Θεμέλιο, «Στον αστερισμό του λαϊκισμού», εκδ. Ο Πολίτης, «Διά γυμνού οφθαλμού», εκδ. Πόλις). Εκεί μετέφραζε άρθρα και βιβλία, εκεί συναντούσε φίλους και ομοϊδεάτες, εκεί έλεγε τις ιστορίες του. Γιατί ο Αγγελος Ελεφάντης ήταν, κυρίως, αφηγητής και δάσκαλος. Ηθελε να μεταλαμπαδεύσει σε όλους τους νεότερους ό,τι τον ενέπνεε, ό,τι τον γοήτευε και κυρίως την πρόσφατη ιστορία του τόπου μας. Ετσι όπως ο ίδιος τη βίωσε, πηγαίνοντας πάντα από το ειδικό στο γενικό. Από το βίωμα και το παράδειγμα, στην ιστορία. Οπως το βιβλίο του «Minima memoralia» (εκδ. Πόλις) όπου αφηγούμενος την ιστορία του παππού του, αφηγήθηκε την ιστορία της μετανάστευσης στις αρχές του 20ού αιώνα. Και στο τελευταίο του βιβλίο «Μας πήραν την Αθήνα» (εκδ. Βιβλιόραμα) την ίδια διαδρομή ακολουθεί, αφηγούμενος στιγμές από την πιο δύσκολη δεκαετία του 20ού αιώνα, τη δεκαετία 1940-1950, τα χρόνια που τον σημάδεψαν ιδεολογικά, πολιτικά και συναισθηματικά.

Θα τον θυμόμαστε όρθιο, όπως τον είδαμε στην τελευταία του εμφάνιση, λίγο πριν μπει στο νοσοκομείο, στο συνέδριο Καραγάτση στο Μουσείο Μπενάκη. Θα τον αποχαιρετήσουμε σήμερα, στις 4 το απόγευμα από το Α΄ Νεκροταφείο.

Δηλώσεις πολιτικών για τον Αγγελο Ελεφάντη

«Το όνομά του συνδέθηκε με το περιοδικό «Ο Πολίτης», την έπαλξη της καλλιέργειας των σύγχρονων ιδεών, της πάλης ενάντια στον σκοταδισμό, την άγνοια, τη συντήρηση όλων των μορφών», αναφέρει στη χθεσινή δήλωσή του ο Λεωνίδας Κύρκος.

Ο βουλευτής Μιχάλης Παπαγιαννάκης δήλωσε μεταξύ άλλων για τον Αγγελο Ελεφάντη: «Πάντα αναδείκνυε τη λιτότητα και την αυστηρότητα της έκφρασης, τη μεγάλη αξία της σιωπής που μοιράζεσαι, περιφρονούσε διακριτικά τα λόγια τα μεγάλα προς κατανάλωση και επίδειξη. Επαναλαμβάνοντας τακτικά ότι επανάσταση είναι η κατάργηση του αυτονόητου, μας ωθούσε όλους σε ένα είδος λυτρωτικής λογοκρισίας των αυτοματισμών μας, ακόμα και όταν προκαλούνταν από την επιθυμία προσέγγισης με πρόσωπα υψηλής ευγένειας, σπάνια δηλαδή και φίλτατα όπως ο ίδιος».

Σε δήλωση προέβη και ο πρόεδρος του Συνασπισμού Αλέξης Τσίπρας χαρακτηρίζοντάς τον «κορυφαίο διανοούμενο της Ανανεωτικής Αριστεράς». «Οι ιδέες του θα μας συντροφεύουν πάντα», συμπλήρωσε.

Αθήνα

«Έφυγε» σε ηλικία 72 χρονών ο κοινωνιολόγος και δημοσιογράφος Αγγελος Ελεφάντης, εκδότης του περιοδικού «Πολίτης». Δημοσίευσε πολλά άρθρα και δοκίμια σχετικά με την πολιτική, την ιστορία, την εκπαίδευση και τις μειονότητες.

Ο Αγγελος Ελεφάντης γεννήθηκε το 1936 στο Καρπενήσι. Σε νεαρή ηλικία, το 1948, εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου ολοκλήρωσε τη βασική εκπαίδευση στο γυμνάσιο Χαλανδρίου και το 1962 αποφοίτησε από τη Νομική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Τη δεκαετία 1964-1974 έζησε στο Παρίσι, όπου σπούδασε κοινωνιολογία στη Σορβόννη και ιστορία στην Ecole Pratique des Hautes Etudes.

Από το 1976 είναι διευθυντής και εκδότης του περιοδικού «Ο Πολίτης». Το 2000 και το 2004 ήταν υποψήφιος βουλευτής με το Συνασπισμό.

Έχει δημοσιεύσει πολλά άρθρα και δοκίμια σχετικά με την πολιτική, την ιστορία, την εκπαίδευση και τις μειονότητες. Το 1976 εκδόθηκε το πρώτο βιβλίο του με τίτλο: Η επαγγελία της αδύνατης επανάστασης-ΚΚΕ και αστισμός στον μεσοπόλεμο.

Έχει γράψει, επίσης, τα βιβλία: Στον αστερισμό του λαϊκισμού (1991), Ο ανεύρετος σοσιαλισμός (1982), Διά γυμνού οφθαλμού (1998), Minima Memoralia-Η ιστορία του παππού μου (2001), Μας πήραν την Αθήνα. Ξαναδιαβάζοντας την ιστορία 1941-50 (2002).